Mormonluk Nedir?

Hareketin kökenleri 1820'lere dayanır. Genç Joseph Smith, yoğun dini bir canlanma döneminde hangi kilisenin doğru olduğunu öğrenmek için dua ettiğinde, Baba Tanrı ve İsa Mesih'in kendisine göründüğünü (İlk Görüm) bildirmiştir. Bu olay, Restorasyon döneminin başlangıcı kabul edilir.

"Mormon" kelimesi aslında bir hakaret veya yalnızca bir mezhep adı değil; MS 311–385 yılları arasında antik Amerika'da yaşamış bir peygamber, askeri lider ve tarihçinin adıdır. Bu figür, on yaşındayken Ammaron adlı kayıt tutucu tarafından altın levhaları korumakla görevlendirilmiş; yirmi dört yaşında tüm tarihi kayıtları birleştirerek günümüzde Mormon Kitabı olarak bilinen eserin temelini atmıştır.

Joseph Smith'in 1844'teki ölümünden sonra hareket bölünmüştür: Bir grup Brigham Young öncülüğünde Utah'a göç ederek günümüzdeki ana kiliseyi oluştururken, diğerleri Mesih'in Topluluğu (yaklaşık 250.000 üye) gibi ayrı gruplar kurmuştur. Bugün "Mormon" denildiğinde akla gelen ana grup, Brigham Young liderliğindeki İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'dir.

Not: 2018'de Kilise Başkanı Russell M. Nelson, "Mormon" takma adının kullanımını sınırlandıran bir çağrı yapmıştır. Bu site, kullanıcıların arama niyetini karşılamak için bu terimi kullanırken, resmi tam adı da tutarlı biçimde belirtir.

Mormonlar kendilerini sadık Hristiyanlar olarak tanımlar; İsa Mesih'i Rab, Dünyanın Kurtarıcısı ve Tanrı'nın Oğlu olarak kabul eder. Ancak geleneksel Hristiyanlıktan Üçlü Birlik (Teslis) doktrinini reddetmesiyle ayrılır: Baba Tanrı ve İsa Mesih'in tamamen ayrı, yüceltilmiş fiziksel bedenleri olan iki varlık olduğuna inanır.

Kutsal metinler konusunda Mormonlar "Standart Çalışmalar" adıyla dörtlü bir seti kabul eder: Kutsal Kitap (King James versiyonu), Mormon Kitabı (altın levhalardan çevrildiğine inanılır), Öğreti ve Antlaşmalar ile Çok Değerli İnci.

Tapınak (temple) kavramı, Pazar ibadetlerinin yapıldığı toplantı evlerinden farklıdır: tapınaklar göksel evlilik ile aile bağlarının sonsuza dek mühürlendiği, atalar için vaftiz gibi ritüellerin yapıldığı özel ibadethanelerdir.

Mormonlar "Bilgelik Sözü" adı verilen bir sağlık koduna uyar; bu gereğince çay, kahve, alkol, sigara ve tütünden kaçınır. Bu katı kurallar, gündelik hayattaki ayırt edici özelliklerinin başında gelir ve Utah'ın Amerika'daki en sağlıklı eyalet olmasını kısmen açıklar.

Genç erkeklerin 18 yaşında dünya çapında bir misyon görevine çıkması, gidecekleri ülkenin dilini kısa kurslarla öğrenip kapı kapı tebliğ etmesi kültürel bir fenomendir. Aile yapısı güçlüdür; tapınaklarda "sonsuza kadar" mühürlenen evlilikler nedeniyle boşanma oranı düşüktür ve geniş aileler yaygındır.

Çok eşlilik (poligami) konusu sıkça sorulur: Hareketin erken döneminde "göksel evlilik" doktrini altında uygulanmış, ancak 1890'dan bu yana ana kilise tarafından tamamen yasaklanmıştır. Bugün çok eşlilik uygulayan her üye aforoz edilir. Detaylar için Çok Eşlilik sayfası.

İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi Türkiye'de 2011 yılında resmi dernek olarak kurulmuştur. Türkiye'de devasa tapınaklar bulunmaz; bunun yerine şube (branch) adı verilen küçük toplanma birimleri ve toplantı evleri mevcuttur. Başlıca lokasyonlar İstanbul (Levent), Ankara (Çankaya), İzmir, Antalya, Adana ve Isparta'dır.